Ιστορία

Ο Αντώνης, o Γεώργιος, o Κων/νος και ο Νικόλαος, ήταν τα τέσσερα παιδιά του Στέφανου Κυριαζή που ζούσαν στο  Πυθαγόρειο της Σάμου. Τα πρώτα χρόνια της επαγγελματικής τους δραστηριότητας, τα αδέρφια απασχολήθηκαν στις επιχειρήσεις του πατέρα τους, όπως στο συνεργείο σιδεροκατασκευών, στο εμπόριο σιδήρου, στις εισαγωγές ελαιοδέντρων από την Ιταλία, αλλά και σε συνεργείο διάνοιξης πηγαδιών νερού.

Λόγω των οικονομικών δυσκολιών που επικρατούσαν εκείνη την εποχή, ο Αντώνιος και ο Γεώργιος ήρθαν σε ρήξη με τον πατέρας τους και αναγκάστηκαν να φύγουν στην Αίγυπτο και να αναζητήσουν δουλειά σε ένα ελαιοτριβείο, του οποίου οι  ιδιοκτήτες ήταν Ιταλοί. Η εντιμότητα και η σκληρή δουλειά των δύο νέων, αναγνωρίστηκε από τη διεύθυνση του ελαιοτριβείου και πολύ γρήγορα αναβαθμίστηκαν και ανέλαβαν διοικητικές θέσεις. Με τα χρόνια, απέκτησαν μεγάλη εμπειρία και τεχνογνωσία και αυτό τους έδωσε την ώθηση να προγραμματίσουν τα επόμενα επαγγελματικά τους βήματα.

Η νοσταλγία για τον τόπο τους και η αγάπη τους για την πατρίδα, τους έδωσε το έναυσμα να επιστρέψουν στην Ελλάδα και συγκεκριμένα στην Κρήτη, που ήταν μεγάλη παραγωγός ελιάς. Εκεί συνάντησαν έναν Κρητικό με τον οποίον συνεργάστηκαν και τους δόθηκε η ευκαιρία να ιδρύσουν το πρώτο τους ελαιοτριβείο.  Οι δουλειές τους εξελίχτηκαν πολύ καλά και αποκτώντας οικονομική άνεση, πούλησαν το μερίδιο τους στον Κρητικό συνέταιρο και προχώρησαν στο επόμενο επιχειρηματικό βήμα που θα γινόταν στη πάτρια γη, τη Σάμο.

Την εποχή εκείνη στο νησί επικρατούσαν πρωτόγονες συνθήκες, καθώς η παραγωγή του λαδιού στηρίζονταν στην μυϊκή δύναμη των ανθρώπων και την χρήση των ζώων. Βόδια ή μουλάρια, γύριζαν το ζυγό και τις μυλόπετρες σπάζοντας τον ελαιόκαρπο και το πιεστήριο ήταν μια ξύλινη κατασκευή.

Με την τεχνολογική εμπειρία που κατείχαν πλέον οι δύο νέοι στην παραγωγή του λαδιού, ξεκίνησαν να φτιάχνουν τα πρώτα υδραυλικά πιεστήρια για την συμπίεση της ελαιοζύμης, φέροντας στον τόπο τους την βιομηχανική επανάσταση στον χώρο των λιοτριβιών.

Τα αδέρφια «Κυριαζή», επεκτάθηκαν επιχειρηματικά στο χώρο των ελαιοτριβείων στη Σάμο και κατασκεύασαν το πρώτο τους λιοτρίβι στην περιοχή των Μαυρατζαίων, το δεύτερο στο χωριό της Χώρας, το τρίτο στο Καρλόβασι και το τέταρτο και τελευταίο στο χωριό του Αγίου Κωνσταντίνου,  το οποίο τελικά περιήλθε στην ιδιοκτησία του Κων/νου Κυριαζή , ενός εκ των τεσσάρων αδερφών Κυριαζή.

Το 1945, ο Γεώργιος Κυριαζής, γιός του Κων/νου Κυριαζή, λόγω των μηχανολογικών γνώσεων που κατείχε (διετέλεσε μηχανικός αεροσκαφών στη Μέση Ανατολή), αναβαθμίζει τον μύλο προσθέτοντας διάφορα εξαρτήματα ώστε να αυξήσει την ποσότητα της παραγωγής και να εξασφαλίσει την ταχύτερη απόδοση των μηχανημάτων, καταφέρνοντας έτσι να βιομηχανοποιήσει την διαδικασία παραγωγής λαδιού.

Το 1969, το Ελαιοτριβείο Κυριαζή, σταμάτησε την λειτουργία του, καθώς η νέα τριφασική φυγοκεντρική τεχνολογία που επικράτησε στα λιοτρίβια όλης της Ελλάδας, εκτόπισε την παλιά τεχνολογία του υδραυλικού πιεστηρίου. Την ίδια περίοδο, η επιχείρηση χαρακτηρίστηκε οικονομικά ασύμφορη, καθώς ο τουρισμός αναπτύχθηκε ραγδαία στη Σάμο και ο ιδιοκτήτης του ελαιοτριβείου, Γεώργιος Κυριαζής, έστρεψε το επαγγελματικό του ενδιαφέρον σε πιο κερδοφόρες τουριστικές επιχειρήσεις.

Το 2000, ο Δημήτρης Κυριαζής, εγγονός του Κων/νου Κυριαζή, ανέλαβε την διαμόρφωση του εκθεσιακού χώρου του ελαιοτριβείου «Κυριαζή». Οι εργασίες αποκατάστασης του κτιρίου, ξεκίνησαν το 2004 και διήρκησαν πέντε περίπου χρόνια.

Οι εγκαταστάσεις του Ελαιοτριβείου «Κυριαζή» και το σπάνιο αρχειακό υλικό που ανασύρθηκε μέσα από τα ερείπια του, προβάλλουν την οικονομία και την κοινωνία της Σάμου στο γύρισμα του 19ου προς τον 20ό αιώνα, καθώς και την επανάσταση της τεχνολογίας των μηχανών. Στους εκθεσιακούς χώρους του εργοστασίου, παρουσιάζονται τα βασικά στάδια επεξεργασίας της ελιάς (σύνθλιψη του καρπού, συμπίεση του ελαιοπολτού, διαχωρισμούς του λαδιού με το νερό) και η εξέλιξη των τεχνολογικών μέσων της μηχανοκίνητης ελαιουργίας στη Σάμο. Ακόμη, ο επισκέπτης ενημερώνεται για τις ποικίλες χρήσεις της ελιάς και του λαδιού και τις διάφορες ποικιλίες ελιάς που καλλιεργούνται στη Σάμο από την αρχαιότητα έως σήμερα.

Η επίσκεψη στον εκθεσιακό χώρο του εργοστασίου, μας μεταφέρει μνήμες από το παρελθόν σχετικά με τους πρωτεργάτες της εκβιομηχάνισης και τον τρόπο ζωής των ιδιοκτητών, των εργατών και των μηχανικών και μας ταξιδεύει σε καθημερινές εικόνες μια άλλης εποχής.